Ở khoa nội trú, người nhà gặp nhiều vai khác nhau. Biết ai trả lời được câu nào thì hỏi đúng chỗ và đỡ phải hỏi đi hỏi lại.
Ở khoa thì hỏi ai
- Việc sinh hoạt và chăm sóc hằng ngày thì hỏi điều dưỡng
- Việc hướng điều trị và kết quả thì hỏi bác sĩ vào giờ đi buồng
- Thủ tục và giấy tờ thì hỏi bộ phận hành chính của khoa
- Không biết hỏi ai thì cứ hỏi điều dưỡng, họ sẽ chỉ
- Mục cuối là lối thoát cho mọi trường hợp
Và hỏi đúng vai thì câu trả lời tới nhanh hơn nhiều.
Nên hỏi vào lúc nào
- Giờ đi buồng là lúc chính
- Ngoài giờ đó, hỏi điều dưỡng xem có thể gặp bác sĩ lúc nào
- Việc gấp thì báo ngay, không chờ giờ nào cả
- Đừng chặn người ta ở hành lang giữa lúc đang làm việc khác
- Mục thứ ba là ngoại lệ quan trọng nhất
Mục cuối là phép lịch sự, và nó cũng làm câu trả lời tốt hơn.
Nên hỏi những gì
- Hôm nay đang chờ cái gì và dự kiến bao lâu
- Có thay đổi gì so với hôm qua không
- Mình cần làm gì hoặc theo dõi gì ở giường
- Dự kiến bao giờ thì về và về rồi cần làm gì
- Mục cuối nên hỏi sớm, đừng đợi tới ngày ra viện
Và bốn câu đó đủ cho phần lớn ngày trong viện.
Không hiểu lời giải thích thì sao
- Nói thẳng là chưa hiểu và xin nói lại
- Nhắc lại bằng lời của mình để người ta xác nhận
- Ghi lại ngay, đừng tin vào trí nhớ
- Nhờ viết ra giấy nếu là thứ quan trọng
- Không hiểu mà gật cho xong là nguồn sai lệch lớn nhất
Câu cuối là lý do, và nói ra mình chưa hiểu không có gì đáng ngại.
Về chuẩn bị câu hỏi trước giờ đi buồng
- Viết sẵn ba câu quan trọng nhất từ tối hôm trước
- Xếp theo thứ tự ưu tiên vì thời gian rất ngắn
- Cầm sổ trên tay lúc đi buồng
- Hỏi xong thì ghi câu trả lời ngay tại chỗ
- Mục thứ hai là điều quyết định
Mục cuối là bước dễ quên nhất, và quên là buổi sau lại hỏi lại câu cũ.
Về kể lại những gì mình quan sát
- Kể cụ thể: từ lúc nào, bao nhiêu lần, khác trước thế nào
- Đừng nói chung chung là hôm nay mệt hơn
- Ghi lại trong ngày để lúc đi buồng kể đúng
- Kể cả những thứ mình nghĩ là không liên quan
- Mục đầu là cách kể có ích nhất
Mục cuối là điều nên làm, vì cái mình thấy nhỏ có khi lại là chi tiết quan trọng.
Về người bệnh tự nói cho mình
- Nếu người bệnh còn tỉnh táo thì để họ nói trước
- Người nhà bổ sung chứ đừng nói thay từ đầu
- Đừng ngắt lời hoặc chỉnh lại lời người bệnh trước mặt nhân viên
- Hỏi người bệnh xem họ muốn hỏi gì
- Mục đầu là nguyên tắc
Mục cuối là điều hay bị quên, và đó là bệnh của chính họ.
Về khi mỗi người nói một kiểu
- Hỏi lại cho rõ thay vì tự chọn bên nào đúng
- Nói rõ là mình nghe hai thông tin khác nhau
- Xin một câu trả lời thống nhất từ người phụ trách
- Ghi lại ai nói gì vào lúc nào
- Mục thứ hai là cách nói không gây căng thẳng
Mục cuối là bằng chứng, và nó hữu ích khi cần làm rõ về sau.
Về giữ thái độ khi mệt và lo
- Nói rõ điều mình cần thay vì nói to
- Người mệt dễ nghe ra ý khác với ý người ta nói
- Nếu thấy mình sắp mất bình tĩnh thì ra ngoài một lúc
- Nhờ người khác trong nhà đứng ra nói giúp
- Mục đầu là cách hiệu quả nhất
Mục cuối là lối thoát, và dùng nó không có gì là yếu đuối.
Về hỏi trước khi ký bất cứ giấy gì
- Hỏi giấy này là giấy gì và ký để làm gì
- Đọc trước khi ký, dù người ta đang vội
- Hỏi nếu có chỗ nào không hiểu
- Xin bản sao hoặc chụp lại sau khi ký
- Mục thứ hai là quyền của mình
Mục cuối là lớp dự phòng, và nó rất hữu ích lúc cần tra lại.
Về khi có nhiều chuyên khoa cùng tham gia
- Hỏi xem ai là người phụ trách chính
- Hỏi khoa nào đang quyết định hướng đi
- Đừng mang lời của khoa này đi hỏi khoa kia để đối chiếu
- Xin một buổi nói chuyện chung nếu thấy rối
- Mục đầu là câu gỡ rối nhanh nhất
Mục cuối là cách xử lý khi hỏi lẻ không đủ.
Bốn câu ở mỗi quầy
- Tôi đang ở đúng chỗ chưa
- Bước này cần giấy gì
- Mất khoảng bao lâu và tôi chờ ở đâu
- Xong bước này thì tôi đi đâu tiếp
- Ở khoa thì hỏi thêm: ai là người phụ trách chính của ca này
Câu cuối là điểm riêng, và nó nên hỏi ngay ngày đầu lên khoa.
Mỗi nơi một quy trình
- Cách tổ chức khoa và giờ gặp bác sĩ khác nhau giữa các nơi
- Site này nêu cách hỏi, còn cách tổ chức cụ thể phải hỏi khoa mình nằm
- Không tự suy diễn khi nghe hai thông tin khác nhau
- Không ký giấy khi chưa hiểu mình ký cái gì
- Mục thứ hai là ranh giới của site
Hai mục cuối là hai điều cần tránh, và cả hai đều gây hậu quả dài.
Đi thẳng cấp cứu, đừng lấy số
- Đau ngực, khó thở, hoặc nói khó và yếu nửa người
- Chảy máu nhiều không cầm được
- Chấn thương nặng, hoặc bỏng rộng
- Lơ mơ, co giật, hoặc ngất
- Đau bụng dữ dội, hoặc nôn ra máu
Những dấu hiệu này thì gọi ngay, không phải chờ tới lượt nói chuyện.
Câu hỏi thường gặp
Ở khoa thì hỏi ai?
Việc sinh hoạt và chăm sóc hằng ngày thì hỏi điều dưỡng. Việc hướng điều trị và kết quả thì hỏi bác sĩ vào giờ đi buồng.
Nên hỏi vào lúc nào?
Giờ đi buồng là lúc chính. Ngoài giờ đó, hỏi điều dưỡng xem có thể gặp bác sĩ lúc nào.
Nên hỏi những gì?
Đang chờ cái gì, dự kiến bao lâu, hôm nay có thay đổi gì, và mình cần làm gì ở nhà sau này.
Không hiểu lời giải thích thì sao?
Nói thẳng là chưa hiểu và xin nói lại. Không hiểu mà gật cho xong là nguồn sai lệch lớn nhất.